Token Sermayesine Değil, İnsan ve Bilgi Döngüsüne Yatırım Yapın

Milyar Dolarlık Yanılsama

OpenAI ve Anthropic trilyon dolarlık değerlemelerle borsaya açılmaya hazırlanırken herkes en iyi modeli bulma peşinde. Ama Satya Nadella hafta sonu X'te yazdığı uzun bir postla bu tabloya sert bir tokat indirdi. Diyor ki, yapay zeka çağında kazananlar en iyi modeli seçenler değil, modelin size geri satamayacağı birşey inşa edenler olacak. Sınır modeli dediğimiz frontier modeller sadece birer motor. Asıl mesele o motorun etrafına kurduğunuz arabada bitiyor. Zamanlama da tam can yakıcı cinsten. Anthropic ve OpenAI sadece bir hafta arayla gizlice halka arz başvurusu yaptılar. Yatırımcılara sunulan tüm hikaye, sınır modellerin asıl ganimet olduğu üzerine kurulu. Nadella ise her şirkete asıl hazinenin bambaşka bir yerde yattığını söylüyor.

Token Sermayesi mi İnsan Sermayesi mi?

Nadella durumu ikiye ayırıyor. Token sermayesi ve insan sermayesi. İnsan sermayesi, çalışanlarınızın taşıdığı bilgi, yargı, ilişkiler ve örüntü tanıma becerisidir. Token sermayesi ise şirketin gerçekten inşa edip sahip çıktığı yapay zeka yeteneğidir. Çoğu şirket hata yapıp ikincisinin yerini birincisinin alacağını sanıyor. Oysa insan yöneltimi olmadan sadece çemberler çizen pahalı bir işlemciniz olur. Bir satış ekibinin yapay zeka ile teklif hazırladığını düşünün. Döngü yoksa, her ay yüz taslaıgn seksenini elle düzeltmek zorunda kalırsınız çünkü model fiyatlandırma mantığını bir türlü kavrayamaz. Ama döngü varsa, sistem neden belirli bir itirazla başlandığını öğrenir. Beşinci yüzüncü teklifte düzenleme neredeyse sıfıra iner. Biriken bu yargı, rakibin asla indiremeyeceği tescilli bir fikri mülkiyete dönüşür. Nadella buna yenilenen bir abonelik değil, bileşik getiri sağlayan bir varlık diyor.

Yeni Dönem: Frontier Modeller Yerini Dinamik Bilgi Hendeklerine Bırakıyor

Bilginin Üçlüğü ve Dinamik Hendek

İşte tam bu noktada işin içine S. Özcelik'in geliştirdiği Bilginin Üçlüğü (TOK) ve Dinamik Bilgi Hendegi kavramları giriyor. Geleneksel Wissensbilanz yani bilgi bilançosu modelleri statik T-hesaplarıyla çalışır. Oysa gerçek değer, bilgi öğeleri arasındaki mesafenin, bağlamsal anlam ağırlığının ve nihai anlam değerinin çarpımında gizlidir. Bu üçlü birleştiğinde ortaya çıkan şey, rakiplerin asla kopyalayamayacağı, sürekli büyüyen devasa bir bilgi sistemidir. Microsoft'un "öğrenme döngüsü" dediği şey, aslında bu dinamik hendekin ta kendisidir. Her etkileşimi, düzeltmeyi ve sonucu yakalayan ve TOK metrikleriyle geri besleyen bir sistem kurduğunuzda, yapay zeka sizin spesifik işinize inanılmaz derecede keskinleşir.

Küreselleşme Hatasını Tekrarlamamak

Argümanın en çarpıcı kısmı siyasi ve felsefi boyutu. Nadella, ilk küreselleşme dalgasında dış kaynak kullanımının kağıt üzerinde GSYH'ı şişirirken sanayi ekonomilerini nasıl içten içe çürüttüğünü hatırlatıyor. Yapay zekanın da aynı senaryoyu oynamasını istemiyor. Eğer tüm değer sadece birkaç dev modele akarsa, siyasi ekonomi buna asla tahamül etmez. Şirketlerin kendi yargılarını, kurumsal hafızalarını ve benzersiz çalışma şekilleriyle harmanlanmış sistemlerini inşa etmeleri şart. Microsoft'un elbette kendi bulut altyapısı Azure'da bu döngüleri kurmanızı istemesi tesadüf değil. Konuyu "kimde en iyi model var" dan, "kim en akıllı sistemi kurdu" ya çekiyorlar.

En Güçlü Modeli Her Şeye Kullanmak 

Nadella mesajını netleştirirken "tokenmaxxing" yani en güçlü modeli her işe koşturma refleksine de sert bir iğne batırıyor. Sınır modellerini sınır olmayan problemler için kullanmayın diyor. Trilyon dolarlık halka arzlar, sınır modellerin geleceğin ta kendisi olduğuna dair bahse girerken, sektöün en güçlü isimlerinden biri tam tersini söylüyor. Gerçek hendek, o modellerin göremediği her şeydedir.

Küçük bir not: Bu yazdıklarım tamamen kişisel gözlemlerim ve sektör analizlerimdir, kesinlikle finansal veya yatırım tavsiyesi değildir.

Trilyon Dolarlık Halka Arz Öncesi Şok Uyarı: Yapay Zeka Kiralamayı Bırakın, Kendi Sisteminizi Kurun!  („Breaking News = Kırma Haber“)